SER na stałe, ESTAR na teraz. A kiedy ta zasada nie wystarcza, polski sam podpowiada odpowiedź — na cztery sposoby.
…
Teoria wchodzi do głowy, kiedy jej użyjesz. Ćwiczenia są darmowe i bez zakładania konta.
Po polsku jedno być załatwia wszystko: jestem nauczycielem, jestem w domu, jestem zmęczony. Po hiszpańsku pierwsze zdanie ma jeden czasownik, a dwa pozostałe — drugi. Wybór nie jest widzimisię: za każdym z nich stoi inne pytanie.
Punkt wyjścia: ser to na stałe, estar to na teraz. Ta jedna zasada wystarczy na większość zdań na poziomie A1 — a niżej znajdziesz cztery skróty, które podejmą decyzję za ciebie w tych trudniejszych.
Oba są nieregularne i oba trzeba znać na pamięć. Dobra wiadomość: dalej nie będzie już nic do wkuwania.
| Osoba | ser | estar |
|---|---|---|
| ja | soy | estoy |
| ty | eres | estás |
| on / ona / pan / pani | es | está |
| my | somos | estamos |
| wy | sois | estáis |
| oni / one | son | están |
Zwróć uwagę na akcenty w estar: estás, está, estáis, están. Tylko estoy i estamos są bez akcentu.
Ser opisuje to, co się nie zmienia z dnia na dzień — albo o czym mówimy tak, jakby się nie zmieniało. Na A1 chodzi o siedem rzeczy:
Skrót nr 1 — narzędnik. Jeśli po polsku po słowie jestem postawiłbyś narzędnik — jestem nauczycielem, jestem Polakiem, on jest moim bratem — to po hiszpańsku zawsze jest ser. Bez wyjątku, bez zastanawiania się, czy to „stałe”. Tę zasadę masz w głowie od dziecka; wystarczy jej zaufać.
Działa to też w drugą stronę: w estoy profesor brakuje czegoś, co słyszysz po polsku. Jestem w nauczycielu nie znaczy nic — i dokładnie tak samo brzmi to po hiszpańsku.
Estar mówi o tym, co jest prawdą teraz: gdzie coś stoi, jak się czujesz, w jakim stanie jest rzecz. Zmień dzień — zmieni się odpowiedź.
Skrót nr 2 — końcówka -ony i -ty. Polskie słowa typu zmęczony, zdenerwowany, zajęty, otwarty, zamknięty, zepsuty, obrażony opisują stan, w który ktoś albo coś wpadło. Po hiszpańsku to zawsze estar. Zwykły przymiotnik — wysoki, miły, hiszpański — to ser.
Dlatego soy cansado to nie literówka, tylko inne zdanie: znaczy jestem męczący. Przyznasz, że lepiej nie mylić.
I jeszcze jedno, prostsze od wszystkiego: jeśli po polsku powiesz w albo na i miejsce (w domu, w pracy, na uniwersytecie), to estar. Zawsze.
Tu wpada prawie każdy, bo po polsku oba zdania wyglądają identycznie. Rzeczy i ludzie są gdzieś — i to jest estar. Ale wydarzenia — impreza, lekcja, koncert, mecz, ślub — odbywają się gdzieś, a to jest ser.
La fiesta es en mi casa.Impreza jest u mnie w domu.Impreza się odbywa → wydarzenie → ser.
Mi casa está en Varsovia.Mój dom jest w Warszawie.Dom się nie odbywa, dom po prostu stoi → estar.
Skrót nr 3 — odbywa się. Spróbuj wstawić po polsku odbywa się. Koncert odbywa się w parku — brzmi dobrze, więc ser: El concierto es en el parque. Klucze odbywają się na stole — bzdura, więc estar: Las llaves están en la mesa.
Jest jeszcze jeden przypadek, w którym estar wygrywa z „trwałością”: kiedy mówisz nie o tym, jaki ktoś jest, ale o tym, jak dziś wygląda. Polski ma na to osobny czasownik — wyglądać — i to jest twój trzeci sygnał.
El coche es viejo, pero está nuevo.Samochód jest stary, ale wygląda jak nowy.Rocznik się nie zmieni (ser), ale po myjni wygląda inaczej (estar).
No es guapo, pero hoy está guapísimo.Nie jest przystojny, ale dziś wygląda świetnie.Okulary, broda i kapelusz niczego w nim nie zmieniły — zmieniły tylko to, jak wygląda.
Estás muy elegante con ese vestido.Wyglądasz bardzo elegancko w tej sukience.Komplement zawsze przez estar: chodzi o dziś, nie o zawsze.
Skrót nr 4 — wygląda. Jeśli po polsku powiedziałbyś wygląda zamiast jest, po hiszpańsku potrzebujesz estar.
| SER — na stałe | ESTAR — na teraz |
|---|---|
| tożsamość, imię Soy Mariano. | miejsce Estoy en casa. |
| pochodzenie Soy de España. | stan fizyczny Estoy cansado. |
| zawód Soy profesor. | nastrój Estoy contento. |
| religia Soy católico. | zdrowie Estoy enfermo. |
| wygląd i charakter Es alta y simpática. | stan rzeczy La puerta está abierta. |
| godzina, data Son las tres. | jak dziś wygląda Hoy estás guapo. |
| miejsce wydarzenia La fiesta es aquí. | miejsce rzeczy La silla está aquí. |
Cztery na cztery? To znaczy, że masz już całe A1 z ser i estar. Teraz zostaje tylko używać — poniżej masz gdzie.