Polski radzi sobie bez nich — ale wcale ich nie zgubił. Mówi to samo słowami „jakiś” i „ten”, i samym szykiem zdania.
…
Teoria wchodzi do głowy, kiedy jej użyjesz. Ćwiczenia są darmowe i bez zakładania konta.
Po polsku mówisz szukam banku i tyle. Po hiszpańsku musisz najpierw zdecydować: busco el banco czy busco un banco? To dwa różne zdania. I choć polski nie ma rodzajników, to wcale tej różnicy nie zgubił — mówi ją inaczej.
Rodzajnik dopasowuje się do rzeczownika: rodzaj i liczba. Osiem słówek, cała lista:
| określony | nieokreślony | |
|---|---|---|
| rodzaj męski, l. poj. | el libro | un libro |
| rodzaj żeński, l. poj. | la casa | una casa |
| rodzaj męski, l. mn. | los libros | unos libros |
| rodzaj żeński, l. mn. | las casas | unas casas |
Po dwóch przyimkach rodzajnik el się skleja i nie ma innej możliwości: a + el = al (Voy al banco) oraz de + el = del (Vengo del banco). Z la nic się nie dzieje: voy a la casa.
Busco un banco.Szukam jakiegoś banku — jest tu gdzieś jakiś?Obojętnie który. Każdy z tych trzech się nada.
Busco el banco Millennium.Szukam tego banku Millennium.Jeden konkretny. Pozostałe dwa mnie nie interesują.
Skrót nr 1 — jakiś. Jeśli po polsku dałoby się wcisnąć jakiś, jakaś, jakieś — to po hiszpańsku jest un / una.
Skrót nr 2 — ten. Jeśli dałoby się wcisnąć ten, ta, to (ten, o którym mówimy) — to el / la.
I teraz najważniejsze. Polski nie potrzebuje rodzajników, bo tę samą rzecz mówi kolejnością słów. Robisz to codziennie, nie zastanawiając się ani sekundy:
Na stole jest książka.Hay un libro en la mesa.Książka na końcu = nowość, pierwszy raz o niej słyszysz → un.
Książka jest na stole.El libro está en la mesa.Książka na początku = już o niej wiemy, pytanie brzmi gdzie → el.
Skrót nr 3 — koniec czy początek. To, co w polskim zdaniu stoi na końcu, jest nowe: un / una. To, co stoi na początku, jest już znane: el / la. Masz ten mechanizm w głowie od dziecka — po prostu nikt ci nie powiedział, że to dokładnie ta sama różnica.
Zauważyłeś, że zmienił się też czasownik? To nie przypadek: hay idzie z un, a está z el — to jedna zasada, nie dwie. Opisaliśmy ją osobno w Hay czy está.
Ta sama para, raz jeszcze, w rozmowie:
Pierwszy raz: una, bo jeszcze nie wiadomo, czy w ogóle jakaś istnieje. Drugi raz: la, bo już o niej rozmawiamy. Nowe → un. Znane → el.
Żeby wybrać między el a la, musisz wiedzieć, jakiego rodzaju jest słowo. W 90% przypadków wystarczy spojrzeć na końcówkę:
Uwaga, bo to myli Polaków: rodzaj hiszpański nie ma nic wspólnego z polskim. Polskie krzesło jest nijakie, hiszpańskie la silla — żeńskie. W hiszpańskim nijakiego po prostu nie ma. Nie tłumacz rodzaju; ucz się go razem ze słowem.
la manorękaKończy się na -o, a jest żeńska. Jedno z nielicznych takich słów — i bardzo częste.
el mapamapaKończy się na -a, a jest męski. Tak samo el día, el problema, el idioma.
Tych trzeba się po prostu nauczyć. Nie ma ich wiele, ale wszystkie są w codziennym użyciu:
To błąd, który przychodzi po nauczeniu się rodzajników: skoro hiszpański je ma, to wciskamy je wszędzie. A są miejsca, w których hiszpański mówi tak samo jak polski — bez niczego.
Z zawodem łatwo to zapamiętać, bo polski robi dokładnie to samo: jestem nauczycielem — jedno słowo, żadnego „jakimś”. Ta sama końcówka decyduje też o tym, że idzie ser, a nie estar; opisaliśmy to w Ser czy estar.
Rodzajnik wraca, gdy zawód opisujesz: Es un profesor excelente — to świetny nauczyciel. Wtedy nie mówisz, kim jest, tylko jaki jest.
| EL / LA — znane | UN / UNA — nowe |
|---|---|
| dałoby się powiedzieć ten Compra el pan que me gusta. | dałoby się powiedzieć jakiś Compra un pan. |
| stoi na początku polskiego zdania El libro está en la mesa. | stoi na końcu polskiego zdania Hay un libro en la mesa. |
| mówimy o tym drugi raz La farmacia está en la esquina. | mówimy o tym pierwszy raz ¿Hay una farmacia por aquí? |
| jest tylko jedno takie El sol, la Tierra, el director. | jeden z wielu Un banco, una farmacia. |
| idzie z está El coche está fuera. | idzie z hay Hay un coche fuera. |
Jeśli trafiłeś w trzecie zdanie, masz to opanowane lepiej niż większość — bo to jest właśnie ten błąd, który robi się po nauczeniu się rodzajników.